3558 sayılı 3418 Sayılı Kanun ile 5422 Sayılı Kanunun Bazı Hükümlerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun gerekçesi

Buraya tıklayarak gerekçeyi indirebilirsiniz.

3418 SAYILI KANUN ÎLE 5422 SAYILI KANUNUN BAZI HÜKÜMLERİNDE DEŞKLK YAPILMASI HAKKINDA KANUN Kanun No : 3558 Kabul Tarihi : 18.05.1989 (24 Mayıs 1989 gün ve 20174 sayılı Resmi Gazete'dc yayımlanmıştır.)

GEREKÇESİ KANUN TASARISI VE KOMİSYON RAPORLARI

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ 3418 SAYILI KANUN İLE 5422 SAYILI KANUNUN BAZI HÜKÜMLERİNDE DEŞKLK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TASARISI VE PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU RAPORU (d/542) T.C.

Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü Sayı : K.K.Gn.Md. 071101-2136101642 28.2.1989 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Maliye ve Gümrük Bakanlığınca hazırlanan ve Başkanlığınıza arzı Bakanlar Kurulunca 12.2.1989 tarihinde kararlaştırılan "3418 sayılı Kanun ile 5422 sayılı Kanunun Bazı Hükümlerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı" ile gerekçesi ekte gönderilmiştir.

Gereğini arz ederim.

Turgut Özal Başbakan

GENEL GEREKÇE Bazı bakanlıkların idarî yapılarının yeniden düzenlenmesi nedeniyle, Eğitim, Gençlik, Spor ve Sağlık Hizmetleri Vergisi ile ek Taşıt Alım Vergisinin tamamının ve Akaryakıt Tüketim Vergisinden ayrılan paylann bakanlıklar arasında dağılımı, yapılan düzenlemelere uygun hale getirilmiştir.

Öte yandan, Kurumlar Vergisi Kanununda günün şartlarına uygun olarak bazı değişiklikler yapılmıştır.

MADDE GEREKÇELERİ

Madde l. - Bu madde ile Eğitim, Gençlik, Spor ve Sağlık Hizmetleri Vergisi ile Ek Taşıl Alım Vergisinin tamamının ve Akaryakıt Tüketim Vergisinden ayrılan paylann dağılımı bakanlıkların idarî yapılarında meydana gelen değişikliğe paralel olarak yeniden düzenlenmiştir.

Madde 2. - Katma bütçeli idarelerin konukevleri ve bunların kantinlerinin de Kurumlar Vergisinden istisna edilmesi bu değişiklik ile sağlanmaktadır.

Madde 3. - Bilindiği üzere, kooperatifler ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılıklı yardım ve dayanışma yoluyla sağlamak amacıyla kurulmaktadırlar. Dernekler ve vakıflar ise kâr amacıyla dayalı olmaksızın belli bir gayeyi gerçekleştirmek için kurulan kuruluşlardır. Meslekî teşekküller de mesleki dayanışmayı sağlamak ve meslek mensuplarının hak ve menfaatlerini korumak amacıyla kurulan kuruluşlardır. Bu kuruluşların ortak özelliği ticarî faaliyette bulunup kâr sağlamak değildir. Bu nedenle yapılan düzenleme ile bu kuruluşlara 13

ve kanunla.kurulan meslekî kuruluşlara ait iktisadî işletmeler için hayat standardı esası ve ortak sayısı dikkate alınmak suretiyle hesaplanan asgarî geçici verginin uygulanmaması; kurumlar vergisi beyannamelerinde beyan ettikleri kurumlar vergisi üzerinden genel esaslar çerçevesinde geçici vergi alınması esası getirilmektedir.

Geçici Madde - Bu Kanunun 3418 sayılı Kanunun 39 uncu maddesini değiştiren l inci maddesinin, Kanunun yayımını takip eden ay başında yürürlüğe gireceği öngörülmüştür. Kanunun yayımı tarihi ile birinci maddesinin yürürlük tarihi arasında geçecek süreye ait 3418 sayılı Kanunun 39 uncu maddesine göre dağıtılacak payların daha önce geçerli olan oranlara göre Milli Eğitim ve Sağlık Bakanlıklarına dağıtımı öngörülmektedir.

Madde 4. - Yürürlük maddesidir.

Madde 5. - Yürütme maddesidir.

PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU RAPORU Türkiye Büyük Millet Meclisi Plan ve Bütçe Komisyonu Esas No. : 1/542 Karar No.: 71 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINDA Maliye ve Gümrük Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca 28.2.1989 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulan ve aynı gün Komisyonumuza havale edilen "3418 Sayılı Kanun ile 5422 Sayılı Kanunun Bazı Hükümlerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı" Komisyonumuzun 2.3.1989 tarihinde yaptığı 70 nci birleşiminde Başbakanlık, Maliye ve Gümrük Bakanlığı, Millî Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ve Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı temsilcilerinin de katılmalarıyla görüşülmüştür.

Tasarı; Bazı Bakanlıkların idarî yapılarının yeniden düzenlenmesi nedeniyle EĞİtim, Gençlik, Spor ve Sağlık Hizmetleri Vergisi ile Ek Taşıt Alam Vergisinin tamamının ve Akaryakıt Tüketim Vergisinden ayrılan payların Bakanlıklar arasındaki dağılımının, yapılan düzenlemelere uygun hale getirilmesi, öte yandan Katma Bütçeli İdarelerin konuk evleri ve bunların kantinlerinin de Kurumlar Vergisinden istisna edilmesi, Kooperatifler, Dernek ve Vakıflara ait İktisadî İşletmeler ile kanunla kurulan meslekî kuruluşlar için hayat standardı esası ve ortak sayısı dikkate alınmak suretiyle hesaplanan ^-gari geçici verginin uygulanmaması; kurumlar vergisi beyannamelerinde beyan ettikleri kurumlar vergisi üzerinden genef esaslar çerçevesinde geçici vergi alınması amacıyla hazırlanmıştır.

Yapılan görüşmelerde, yeni düzenlemelerle ilgili Kanun Hükmünde Kararnamenin henüz yayımlanmadığı ifade edilerek Kanun Hükmünde Kararnameyle ilişkili olarak Komisyona intikal eden tasarının görüşülmesinin Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımından sonraki bir tarihe ertelenmesinde yarar olduğu şeklinde ileri sürUlen görüşlere; Hükümet temsilcilerince Kanun Hükmünde Kararnamenin 2.3.1989 tarihli ve bugünkü 20096 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulduğu, dolayısıyla tasarının bu Kanun Hükmünde Kararnameye paralel olarak biran önce görüşülerek kanunlaştırılmasında yarar olacağı, Kanun Hükmünde 14

Kararname ile tasarının bir bütün teşkil ettiği, şeklinde açıklamalarda bulunulmuş, ayrıca tasarı kapsamına orman köylerini kalkındırma kooperatiflerinin, üst kuruluşlara kayıtlı olmamaları halinde de bu tasarıdan istifade edip etmeyecekleri şeklindeki soruya ise, Hükümet temsilcisinin taşan kapsamına bu kooperatiflerin hangi şekilde olursa olsun dahil olacaklarını ifade etmesinden sonra tasarının tümü Komisyonumuzca da olumlu bulunarak maddelerinin görüşülmesine geçilmiştir.

Çerçeve l inci madde ile değişikliği öngörülen 3418 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinin (a) ve (b) fıkralarında yer alan "10" oranı, "12", "55" oranı "54" ve "35" oranı "34" olarak değiştirilmiş ve çerçeve l inci madde yapılan bu değişiklikle kabul edilmiştir.

Tasarının Çerçeve 2 ve 3 üncü maddeleri ile Geçici Maddesi ve Yürürlük ve Yürütmeye ilişkin 4 ve 5 inci maddeleri aynen kabul edilmiştir.

Genel Kurulun onayına sunulmak üzere Yüksek Başkanlığa saygı ile arz olunur. Başkan Başkan Vekili Sözcü KARŞI OY YAZISI 3418 sayılı Kanunun 39 uncu maddesini değiştiren yasa dayanağını bakanlıkların idarî yapılarında değişiklik öngörün K.H.K.'de bulunmaktadır. Oysa söz konusu kararname hükümetin ifade ettiği ve Komisyon Başkanlığının da kabul ettiği gibi; bu Yasanın Komisyonumuzda görüşüldüğü sırada Resmi Gazetede yayımlanmamıştır. Bu durumda ortada kaynağı ve dayanağı olmayan muhal bir yasa usulsüz bir şekilde görüşülmekte-

dir. Bu yasa tekniğine aykırı ve yasama hakkını kullanmanın suiistimalidir. 15

HÜKÜMETİN TEKLİF ETT METİN 3418 SAYILI KANUN İLE 5422 SAYILI KANUNUN BAZI HÜKÜMLERİNDE DEŞKLK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TASARISI

MADDE 1. - 3418 Sayılı Kanunun 39 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Madde 39. - Bu Kanunun 8, 10 ve 22 nci maddelerine göre Maliye ve Gümrük Bakanlığı Merkez Saymanlığında ayrı bir hesaba yatırılan eğitim, gençlik, spor ve sağlık hizmetleri vergisi, akaryakıt tüketim vergisi ve ek taşıt alım vergisi paylan hakkında aşağıdaki işlem yapılır.

a) Merkez Saymanlığına yatırılan payların yansı on beş gün içinde, Maliye ve Gümrük Bakanlığınca bir yandan bütçeye gelir, diğer yandan %10'u Başbakanlık Büt çesinde, %55'i Millî Eğitim Bakanlığı bütçesinde, %35'i ise Sağlık Bakanlığı Bütçesin de, bu bakanlıklarca belirlenecek ve yeniden açılacak özel tertiplere ödenek kaydedilir ve parası Merkez Saymanlığınca aynı süre içinde T.C. Ziraat Bankasında anılan bakan lıklar adına açılacak özel hesaplara yatırılır. Başbakanlık bütçesine kaydedilen ödeneğin, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü ile Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü arasında paylaşımına Başbakan yetkilidir. Bu kaynaktan yapılacak harcamalar 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu ile 2886 sayılı Devlet İhale Ka nununa ve 832 sayılı Sayıştay Kanununun 30 - 37 nci maddelerinde yer alan vize hü kümlerine tabi değildir. Bu ödeneklerden yılı içinde harcanmayan miktarlar ertesi yıl bütçelerine devren gelir ve ödenek kaydolunur.

b) Merkez Saymanlığına yatırılan payların diğer yarısı onbeş gün içinde, Maliye ve Gümrük Bakanlığınca %10'u Başbakanlık, %55'i Millî Eğitim Bakanlığı, kalan %35'i ise Sağlık Bakanlığı tarafından, eğitim, gençlik, spor ve sağlık hizmetleri ile sos yal hizmetlerde kullanılmak üzere, Geliştirme ve Destekleme Fonu nezdinde açılacak ayrı ayrı hesaplara aktarılır. Bu suretle Fona aktarılacak miktarlar Başbakanlık, Millî Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı talimatlanna göre kullanılır.

Yukarıdaki hükümlere göre yapılacak harcamalardan yatınm niteliğinde olanlar yıllık programla ilişkisinin kurulması maksadı ile Devlet Planlama Teşkilatına bildirilir. Bakanlar Kurulu, bu maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine göre, Başbakanlık ve Bakanlıkların alacakları paylan, kendi içinde, 20 puana kadar artırmaya veya indirmeye yetkilidir."

MADDE 2. - 5422 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin 13 numaralı bendine "Genel" kelimesinden sonra gelmek üzere "ve Katma" kelimeleri eklenmiştir.

MADDE 3. -5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun Mükerrer 40 inci maddesinin ikinci fıkrasına aşağıdaki hüküm eklenmiştir.

"Ancak kooperatifler, dernek ve vakıflara ait iktisadî işletmeler ile kanunla kurulan meslekî kuruluşlara ait olup, ayrı tüzelkişiliği olmayan iktisadî işletmeler için hayat standardı esası ve ortak sayısı dikkate alınmak suretiyle hesaplanan asgarî geçici vergi uygulanmaz".

GEÇİCİ MADDE - Bu Kanunun l inci maddesi ile değiştirilen 3418 sayılı Kanunun 39 uncu maddesine göre dağıtılan paylann bu Kanunun yayımı tarihi ile 1 inci maddesinin yürürlük tarihi arasındaki süreye ait miktarları Millî Eğitim ve Sağlık Bakanlıklarına önceden aldıkları oranlara göre dağıtılır.

16

MADDE 4. - Bu Kanunun;

a) l inci maddesi yayımını takip eden aybaşında,

b) 2 nci ve 3 üncü maddeleri 1.1.1989 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı ta rihinde,

c) Geçici maddesi yayımı tarihinde, yürürlüğe girer.

MADDE 5. - Bu Kanunun 3418 sayılı Kanunla ilgili hükümlerini Bakanlar Kurulu, 5422 sayılı Kanunla ilgili hükümlerini Maliye ve Gümrük Bakanı yürütür. Başbakan 12.2.1989 17

PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONUNUN KABUL ETT METİN 3418 SAYILI KANUN İLE 5422 SAYILI KANUNUN BAZI HÜKÜMLERİNDE DEŞKLK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TASARISI

MADDE 1. - 3418 sayılı Kanunun 39 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değitirilmiştir.

Madde 39. - Bu Kanunun 8, 10 ve 22 nci maddelerine göre Maliye ve Gümrük Bakanlığı Merkez Saymanlığında ayrı bir hesaba y atı n l an eğitim, gençlik, spor ve sağlık hizmetleri vergisi, akaryakıt tüketim vergisi ve ek taşıt alım vergisi paylan hakkında aşağıdaki işlem yapılır.

a) Merkez Saymanlığına yatırılan payların yarısı onbeş gün içinde, Maliye ve Gümrük Bakanlığınca bir yandan bütçeye gelir, diğer yandan %12'si başbakanlık Bütçe sinde, %54'ü Millî Eğitim Bakanlığı Bütçesinde, %34'U ise Sağlık Bakanlığı Bütçesin de, Bu bakanlıklarca belirlenecek ve yeniden açılacak özel tertiplere ödenek kaydedilir ve parası Merkez Saymanlığınca aynı süre içinde T.C. Ziraat Bankasında anılan Bakan lıklar adına açılacak özel hesaplara yatırılır. Başbakanlık bütçesine kaydedilen ödeneğin, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü ile Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü arasında paylaşımına Başbakan yetkilidir. Bu kaynaktan yapılacak harcamalar 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu ile 2886 sayılı Devlet İhale Ka nununa ve 832 sayılı Sayıştay Kanununun 30 - 37 nci maddelerinde yer alan vize hü kümlerine tabi değildir. Bu ödeneklerden yıl içinde harcanmayan miktarlar ertesi yıl büt çelerine devreden gelir ve ödenek kaydolunur.

b) Merkez Saymanlığına yatırılan payların diğer yansı onbeş gün içinde, Maliye ve Gümrük Bakanlığınca %12'si Başbakanlık, %54'ü Millî Eğitim Bakanlığı, kalan %34'ü ise Sağlık Bakanlığı tarafından, eğitim, gençlik, spor ve sağlık hizmetleri ile sos yal hizmetlerde kullanılmak üzere, Geliştirme ve Destekleme Fonu nezdinde açılacak ayrı ayrı hesaplara aktarılır. Bu suretle Fona aktarılacak miktarlar Başbakanlık, Millî Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı talimatlarına göre kullanılır.

Yukarıdaki hükümlere göre yapılacak harcamalardan yatınm niteliğinde olanlar yıllık programla ilişkisinin kurulması maksadı ile Devlet Planlama Teşkilatına bildirilir. Bakanlar Kurulu, bu maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine göre, Başbakanlık ve bakanlıkların alacaktan paylan, kendi içinde, 20 puana kadar artırmaya veya indirmeye yetkilidir.

MADDE 2. - Tasarının 2 nci maddesi aynen kabul edilmiştir. MADDE 3. - Tasarının 3 üncü maddesi aynen kabul edilmiştir. GEÇİCİ MADDE. - Tasarının Geçici Maddesi aynen kabul edilmiştir. MADDE 4. - Tasarının 4 üncü maddesi aynen kabul edilmiştir. MADDE 5. - Tasarının 5 inci maddesi aynen kabul edilmiştir.

18