Son güncelleme:
Asıl işveren - alt işveren (taşeron) ilişkisinde sorumluluk
4857 sayılı Kanun md. 2'ye göre, bir işverenin işyerinde, yardımcı işleri veya teknik/uzmanlık gerektiren bir bölümü başka bir işverene (alt işveren/taşeron) devretmesi hâlinde, asıl işveren, alt işverenin kendi işçilerine karşı kanundan, iş sözleşmesinden veya toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işverenle birlikte müteselsilen (zincirleme) sorumludur.
5 bölüm · sık sorulan sorular · kaynaklar
Asıl işveren - alt işveren ilişkisi nedir?
Bir işveren, işyerinde yürüttüğü mal/hizmet üretimine ilişkin yardımcı işleri veya işin bir bölümünü, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bir bölümünü, başka bir işverene (alt işveren) verebilir; alt işverenin işçileri sadece bu işte çalışır. Bu ilişkide "asıl işveren" (örn. fabrika sahibi) ve "alt işveren/taşeron" (örn. temizlik veya güvenlik firması) ayrımı ortaya çıkar.
Müteselsil sorumluluk ne anlama gelir?
Asıl işveren, alt işverenin kendi işçilerine karşı kanundan, iş sözleşmesinden veya toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden (ücret, kıdem/ihbar tazminatı, fazla çalışma gibi), alt işverenle birlikte müteselsilen (zincirleme) sorumludur. Bu, işçinin alacağını hem alt işverenden hem de asıl işverenden talep edebileceği anlamına gelir.
Sorumluluğun kapsamı sınırlı mı?
Asıl işverenin müteselsil sorumluluğu, alt işverenin o işyerindeki işçilerine karşı doğan yükümlülüklerle sınırlıdır; alt işverenin başka işyerlerindeki (asıl işverenle ilgisi olmayan) borçlarını kapsamaz. Ayrıca, "dışarıdan uzman kişi ve kuruluşlardan iş sağlığı ve güvenliği hizmeti alınması, asıl işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz" hükmü de kanunda özel olarak düzenlenmiştir.
Muvazaa (gizli/danışıklı ilişki) ne zaman oluşur?
Alt işverenlik ilişkisi, işçilerin kanundan doğan haklarını kısıtlamak veya ortadan kaldırmak amacıyla kurulmuşsa, yani gerçekte bağımsız bir işveren olmayan bir "taşeron" üzerinden işçi çalıştırılıyorsa, bu ilişki muvazaalı sayılır. Muvazaa tespit edilirse, alt işveren işçisi, başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır; asıl işveren-alt işveren ayrımı ortadan kalkar.
İş kazasında sorumluluk
Alt işveren işçisinin iş kazası geçirmesi hâlinde, asıl işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri de devreye girebilir; bkz. iş kazası bildirim süresi.
İlgili özelgeler: Gelir İdaresi Başkanlığı'nın bu konudaki özelgelerini özelge arşivinde arayın veya konu derlemesini inceleyin.
Sık sorulan sorular
Temizlik firmasından hizmet alıyorum, onların işçisinin kıdem tazminatından ben de sorumlu muyum?
O işyerinde çalışan temizlik işçisinin kıdem tazminatı gibi alacaklarından, asıl işveren sıfatıyla temizlik firmasıyla birlikte müteselsilen sorumlu olabilirsiniz; ilişkinin muvazaalı olup olmadığı da ayrıca önemlidir.
Alt işverenlik ilişkisi hangi işlerde kurulabilir?
Yardımcı işler (temizlik, güvenlik, yemek gibi) veya işletmenin asıl işinin uzmanlık/teknoloji gerektiren bir bölümü için kurulabilir; asıl işin bütünüyle (işin esasını oluşturan kısmıyla) bölünerek alt işverene verilmesi muvazaa şüphesi doğurur.