Dernek ve vakıflar vergi öder mi? İktisadi işletme ve kurumlar vergisi

İktisadi işletme nedir?

Kurumlar Vergisi Kanunu md. 2/5'e göre dernek veya vakıflara ait veya bağlı olup faaliyetleri devamlı olan ticari, sınai ve zirai işletmeler, dernek veya vakıfların iktisadi işletmeleridir. Bu Kanunun uygulanmasında sendikalar dernek, cemaatler vakıf sayılır.

Örneğin derneğin üyelerine ve üçüncü kişilere sürekli kafeterya hizmeti vermesi, kitap satması veya işyeri kiralaması gibi faaliyetler, devamlılık şartı varsa iktisadi işletme oluşturabilir. Bir faaliyetin bu kapsamda olup olmadığı somut duruma göre değerlendirilir; tereddütte vergi dairesinden özelge istenebilir.

Kâr amacı gütmemek vergiden kurtarır mı?

Hayır. KVK md. 2/6'ya göre dernek veya vakıflara ait iktisadi işletmelerin

• kazanç amacı gütmemeleri,
• faaliyetlerinin kanunla verilmiş görevler arasında bulunması,
• tüzel kişiliklerinin olmaması,
• bağımsız muhasebelerinin, kendilerine ayrılmış sermayelerinin veya işyerlerinin bulunmaması

mükellefiyetlerini etkilemez. Mal veya hizmet bedelinin yalnız maliyeti karşılaması, kâr edilmemesi ya da kârın kuruluş amaçlarına tahsis edilmesi de işletmenin iktisadi niteliğini değiştirmez.

Hangi vergiler ve beyannameler?

İktisadi işletmenin kurum kazancı, şirketlerde olduğu gibi kurumlar vergisine tabidir (2026 oranı %25). İşletmenin faaliyetine göre şirketlerle aynı takvime uyulur:

• Yıllık kurumlar vergisi beyannamesi: hesap dönemini izleyen Nisan ayı sonuna kadar.
• Kurum geçici vergisi: üç aylık dönemi izleyen ikinci ayın 17'si.
• KDV beyannamesi (vergiye tabi işlem varsa): izleyen ayın 28'i.
• Muhtasar ve prim hizmet beyannamesi (ücretli çalışan, kira veya serbest meslek ödemesi varsa): izleyen ayın 26'sı.

Son günlerin tamamı için mali takvim; tarihlerin dayanağı için vergi takvimi rehberi.

Derneğin ve vakfın kendisi

Kurumlar vergisi mükellefi olan, dernek veya vakfın kendisi değil, ona bağlı iktisadi işletmedir. Derneğin ve vakfın kendi defter ve beyan yükümlülükleri dernek ve vakıf mevzuatından doğar:

• Dernek: işletme hesabı esası; kamu yararına çalışan ve yıllık brüt geliri Yönetmelikteki haddi aşan dernekler bilanço esası (Dernekler Yönetmeliği md. 31). Dernek beyannamesi Nisan sonu (bkz. dernek beyannamesi).
• Vakıf: brüt geliri VUK 177/1-(2) haddini aşan ya da vergi muafiyeti, iktisadi işletmesi, iştiraki, şubesi veya temsilciliği olan vakıflar bilanço esası (Vakıflar Yönetmeliği md. 50). Vakıf beyannamesi Haziran sonu (bkz. vakıf beyannamesi).

Yani iktisadi işletmesi olan bir vakıf, vakıf mevzuatı gereği zaten bilanço esasına göre defter tutmak zorundadır.

Bilerek bu sayfaya alınmayanlar