Safi kurum kazancı nasıl belirlenir? Kurumlar vergisi matrahının tespiti

Temel kural (madde 6)

Kurumlar vergisi, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanır. Safi kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanunu'nun ticari kazanç hakkındaki hükümleri uygulanır. Zirai faaliyetle uğraşan kurumların bu faaliyetten doğan kazançlarının tespitinde Gelir Vergisi Kanunu'nun 59. maddesinin son fıkra hükmü de dikkate alınır.

15/04/2022'den itibaren yürürlükte olan bir ek hükme göre, Türk Ticaret Kanunu'nun 376. maddesi uyarınca sermayenin tamamlanmasına karar verilen şirketin ortakları tarafından, zarar nedeniyle karşılıksız kalan kısmı kapatacak miktarda aktarılan tutarlar kurum kazancının tespitinde dikkate alınmaz.

Matrahın tespit sırası (özet)

1. Ticari bilanço kârı (dönem net kârı) belirlenir.
2. Kanunen kabul edilmeyen giderler eklenir (bkz. kabul edilmeyen indirimler).
3. Kanuni indirim ve istisnalar düşülür (iştirak kazançları, taşınmaz ve iştirak hissesi satış kazancı istisnaları vb.; bkz. istisnalar).
4. Geçmiş yıl zararları düşülür (bkz. zarar mahsubu).
5. Kanunda yazılı diğer indirimler (ör. bağış ve yardımlar, Ar-Ge indirimi, yatırım indirimi) uygulanır.
6. Çıkan kurumlar vergisi matrahına kurumlar vergisi oranı uygulanır.

Matrahın tespitindeki sıra beyanname formuna göre değişebilir; sınır koyan hükümler (madde 35: muafiyet, istisna ve indirimlerin sınırı) ayrıca dikkate alınır ve asgari kurumlar vergisi gibi özel hesap yöntemleri vardır (bkz. asgari kurumlar vergisi).

Ek olarak indirilebilen giderler (madde 8)

Ticari kazanç gibi hesaplanan kurum kazancının tespitinde, mükellefler aşağıdaki giderleri ayrıca hasılattan indirebilir:

• Menkul kıymet ihraç giderleri,
• Kuruluş ve örgütlenme giderleri,
• Genel kurul toplantıları için yapılan giderler ile birleşme, devir, bölünme, fesih ve tasfiye giderleri,
• Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde komandite ortağın kâr payı,
• Katılım bankalarınca katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları,
• Sigorta ve reasürans şirketlerinde belirli teknik karşılıklar.

Zarar mahsubu (madde 9)

Matrahın tespitinde, her yıla ait tutarlar beyannamede ayrı ayrı gösterilmek şartıyla geçmiş yıllara ait zararlar indirilir. Genel kural olarak beş yıldan fazla nakledilmemek şartıyla geçmiş yılların beyannamelerinde yer alan zararlar indirim konusu yapılabilir. Devralınan kurumların devir tarihindeki öz sermayelerini geçmeyen zararlarının indiriminde ek şartlar vardır (son beş yıla ilişkin beyannamelerin süresinde verilmiş olması, devralınan kurumun faaliyetine en az beş yıl devam edilmesi). Bu şartların ihlali hâlinde zarar mahsupları nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler için vergi ziyaı doğmuş sayılır. Yurt dışı faaliyet zararlarının indirimi, ülkesindeki mevzuata göre denetim kuruluşlarınca raporlanması gibi şartlara bağlıdır.