Son güncelleme:
Ücret nedir? Gerçek ücret ve ücretten yapılan indirimler (GVK 61-63)
Ücret; işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı çalışanlara hizmet karşılığı verilen para, ayın ve para ile ölçülebilen menfaatlerdir. Vergilenen tutar, kanunda sayılan kesintiler düşüldükten sonra kalan gerçek safi değerdir.
4 bölüm · sık sorulan sorular · kaynaklar
Ücretin tanımı (madde 61)
Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir. Ödemenin ödenek, tazminat, kasa tazminatı, zam, avans, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka bir adla yapılması, ya da (ortaklık ilişkisi olmamak şartıyla) kazancın belli bir yüzdesi olarak belirlenmesi niteliğini değiştirmez.
Kanun ayrıca şunları da ücret sayar:
- İstisna dışındaki emeklilik, malullük, dul ve yetim aylıkları,
- Geçmiş veya gelecekteki hizmetler karşılığı verilen para, ayın ve menfaatler,
- TBMM, il genel meclisi, belediye meclisi ve komisyon üyelerine bu sıfatla yapılan ödemeler,
- Yönetim ve denetim kurulu başkan ve üyeleriyle tasfiye memurlarına yapılan ödemeler,
- Bilirkişi, resmî arabulucu, eksper, spor hakemi ve yarışma jürisi üyelerine yapılan ödemeler,
- Sporculara transfer ücreti veya başka adlarla yapılan ödemeler,
- Hizmet sözleşmesi sona erdikten sonra ikale (karşılıklı sonlandırma) sözleşmesi kapsamında ödenen tazminatlar ve benzeri ödemeler (bkz. ikale sözleşmesi vergilendirmesi).
İşveren kimdir? (madde 62)
İşveren, hizmet erbabını işe alan ve emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişidir. Madde 61'in 1-6. bentlerindeki ödemeleri yapanlar da kanundaki ödevler (vergi kesme, beyan) bakımından işveren hükmündedir.
Gerçek ücret: hangi kesintiler düşülür? (madde 63)
Ücretin gerçek safi değeri, işverenin verdiği para, ayın ve menfaatler toplamından şu indirimler yapıldıktan sonra kalan tutardır:
- 657 sayılı Kanun md. 190 kesintileri, OYAK ve benzeri kamu kurumları için yapılan kanuni kesintiler,
- Kanunla kurulan emekli sandıkları ve 506 s.K. geçici 20. madde sandıklarına ödenen aidat ve primler (uygulamada çalışanın SGK ve işsizlik sigortası primi),
- Türkiye'deki şirketlerle yapılmış şahıs sigortası poliçeleri için çalışanın ödediği primler (hayat sigortasında primin %50'si) ve bireysel emeklilik katkı payları,
- Kanunlarına göre sendikalara ödenen aidatlar (ödendiğinin belgelenmesi şartıyla).
Şahıs sigortası primleri ve katkı paylarının toplamı, ödendiği ayın ücretinin %10'unu (bireysel emeklilik dışındaki şahıs sigortası primlerinde %5'ini) ve yıllık asgari ücreti (2026 için 396.360 TL) aşamaz.
Gelir vergisi gibi şahsi vergiler ücretten indirilmez. Yabancı parayla ödenen ücretler ödeme gününün kuruyla Türk parasına çevrilir; ayınlar ortalama perakende fiyatla, konut ve benzeri menfaatler emsal kira/bedelle değerlenir.
Vergi nasıl kesilir?
Ücretler kural olarak işverence her ödemede ücret tarifesine göre kesilen vergiyle (stopaj) vergilendirilir ve muhtasar beyannameyle bildirilir. Asgari ücrete isabet eden kısım istisnadır (bkz. asgari ücret istisnası). Ücret istisnaları için ücret istisnaları, hesap için brütten nete maaş hesaplama sayfasına bakın.
Sık sorulan sorular
Yönetim kurulu üyesine ödenen huzur hakkı ücret midir?
Evet. Yönetim ve denetim kurulu başkan ve üyelerine bu sıfatla yapılan ödemeler ücret sayılır.
Bireysel emeklilik katkısı ücretten düşülür mü?
Gerçek ücretin hesabında şahıs sigortası primleri ve katkı payları düşülebilir; toplamı ödendiği ayın ücretinin %10’unu (BES dışı şahıs sigortasında %5) ve yıllık asgari ücreti aşamaz. Ayrıntılar ve şartlar madde 63’tedir.
Bilirkişiye yapılan ödeme serbest meslek kazancı mıdır?
Hayır. Kanun bilirkişilere, resmî arabuluculara, eksperlere, spor hakemlerine ve jüri üyelerine yapılan ödemeleri ücret sayar.