Son güncelleme:
153 Ticari Mallar hesabı nedir? Nasıl çalışır?
Ticari mallar hesabı, alınıp işlenmeden satılan malların stok maliyetini izleyen hesaptır.
6 bölüm · sık sorulan sorular · kaynaklar
153 Ticari Mallar hesabı nedir?
Ticari mallar hesabı, alıp satan işletmelerin (toptancı, market, mağaza) stoklarındaki malların alış maliyetiyle izlendiği hesaptır. Mal alınınca hesap borçlandırılır, mal satılınca maliyet bedeli hesaptan çıkarılır. Hesabın bakiyesi depodaki malların kayıtlı maliyetini gösterir.
Hesabın niteliği: 153 Ticari Mallar hesabı aktif (varlık) niteliğindedir: borçlandırıldığında artar, alacaklandırıldığında azalır ve normal olarak borç bakiyesi verir. Bilançoda veya gelir tablosunda "Stoklar" grubunda yer alır.
Hangi durumlarda borçlandırılır?
- Mal alışı (KDV hariç maliyet bedeli ve alış masrafları)
- Satıştan iade edilen mal
- Sayım fazlası
Hangi durumlarda alacaklandırılır?
- Malın satılması (maliyet bedeli üzerinden)
- Alış iadesi
- Sayım noksanı
Yevmiye kaydı örnekleri
1. Mal alışı. İşletme 10.000 TL tutarındaki malı KDV (%20) ile birlikte vadeli alır.
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 153 Ticari Mallar | 10.000,00 TL | |
| 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi | 2.000,00 TL | |
| 320 Satıcılar | 12.000,00 TL | |
| Toplam | 12.000,00 TL | 12.000,00 TL |
2. Satılan malın maliyeti. Maliyeti 6.000 TL olan mal satıldığında maliyet kaydı yapılır.
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-) | 6.000,00 TL | |
| 153 Ticari Mallar | 6.000,00 TL | |
| Toplam | 6.000,00 TL | 6.000,00 TL |
3. Alış iadesi. Tedarikçiye 2.000 TL'lik mal iade edilir.
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 320 Satıcılar | 2.400,00 TL | |
| 153 Ticari Mallar | 2.000,00 TL | |
| 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi | 400,00 TL | |
| Toplam | 2.400,00 TL | 2.400,00 TL |
Dikkat edilecek noktalar
Stok maliyeti, malın alış bedeli ile alışa bağlı masrafları (nakliye, gümrük) kapsar; indirilebilir KDV maliyete eklenmez. Dönem sonunda stok sayımı yapılmalı, sayım ile defter bakiyesi arasındaki farklar kayda geçirilmelidir. Değerleme yöntemi tutarlı kullanılmalıdır.
İlgili hesaplar ve rehberler
Birlikte sık kullanılan hesaplar:
- 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-)
- 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi
- 320 Satıcılar
- 600 Yurt İçi Satışlar
Konuyla ilgili diğer rehberler:
Sık sorulan sorular
Stok sürekli envanter mi dönemsel envanter mi izlenir?
Her mal hareketinde 153 ve 621 hesaplarının güncellendiği yöntem sürekli envanter, dönem sonunda sayımla bulunan bakiyeye göre maliyetin hesaplandığı yöntem dönemsel envanterdir. İşletme yapısına göre biri seçilir.
Alış iadesinde KDV nasıl düzeltilir?
İade edilen malın KDV'si indirilecek KDV hesabından (191) alacak kaydıyla düzeltilir.