Son güncelleme:
Ar-Ge ve tasarım indirimi nasıl hesaplanır? (5746 sayılı Kanun)
5746 sayılı Kanun kapsamında Ar-Ge ve tasarım harcamalarının tamamı, kurumlar vergisi kazancının tespitinde (ve gelir vergisi mükelleflerinde ticari kazancın tespitinde) ayrıca indirim konusu yapılır. Kazanç yetersizse indirim sonraki yıllara devreder ve yeniden değerleme oranında artırılır. Bu sayfa kanun metnine dayanır; harcamaların kapsamı ve belgeler Hazine ve Maliye ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlıklarının müşterek düzenlemeleriyle belirlenir.
9 bölüm · sık sorulan sorular · kaynaklar
Hangi faaliyetler kapsamda?
Md. 3/1: teknoloji merkezi işletmeleri, Ar-Ge merkezleri, kamu kurumları ile kanunla kurulan veya teknoloji geliştirme projesi anlaşmaları kapsamında uluslararası kurum ve kamu kurumlarından fon ya da kredi kullanan vakıflarca desteklenen veya uluslararası fonlarca desteklenen Ar-Ge ve yenilik projeleri, rekabet öncesi işbirliği projeleri ve teknogirişim sermaye desteklerinden yararlananların harcamaları; ayrıca bu kuruluşlarca desteklenen tasarım projeleri ve tasarım merkezlerindeki münhasıran tasarım harcamaları.
Md. 3/A: gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, kendi bünyelerinde yaptıkları münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik Ar-Ge harcamalarının %100'ünü, projenin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca Ar-Ge ve yenilik projesi olarak değerlendirilmesi şartıyla indirim konusu yapar.
Hesap adımları
- İndirime konu harcamaları belirleyin: yalnızca Ar-Ge faaliyetiyle doğrudan ilişkili giderler; genel yönetim, pazarlama ve satış giderleri dahil değildir.
- Yalnız Ar-Ge'de kullanılan amortismana tabi kıymetlerde dönem amortismanının tamamı, başka faaliyetlerde de kullanılan makine-teçhizatta ise amortismanın Ar-Ge'de kullanıldığı gün sayısına isabet eden kısmı alınır (md. 3/A-3).
- Harcamaların %100'ü, ilgili dönemin kurumlar vergisi matrahından (zarar mahsubundan sonra) indirilir.
- Matrah yetmezse indirilemeyen tutar sonraki dönemlere devreder; devredilen tutar her yıl belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınır.
Aktifleştirme
Harcamalar, 213 sayılı VUK'a göre aktifleştirilerek amortisman yoluyla itfa edilir; bir iktisadi kıymet oluşmuyorsa doğrudan gider yazılır (md. 3/1, 3/A-1). İndirim, vergi matrahından ayrıca yapılan bir indirimdir; gider yazma ve aktifleştirme hükümleri bundan bağımsız uygulanır.
Merkezlerde ek indirim
Cumhurbaşkanınca belirlenen kriterleri haiz Ar-Ge merkezlerinde, o yıl yapılan harcamanın bir önceki yıla göre artışının yüzde ellisine kadarı; aynı kriterleri haiz tasarım merkezlerinde tasarım harcamalarının artışının yüzde ellisine kadarı ayrıca indirim konusu yapılabilir (md. 3/1). Kriterler ve oranlar Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir veya farklılaştırılabilir; kararı ayrıca kontrol edin.
Siparişe dayalı Ar-Ge
Ar-Ge veya tasarım merkezlerinin sözleşme çerçevesinde siparişe dayalı yürüttüğü faaliyetlerde harcamanın yalnızca yüzde ellisi merkezce, kalan yüzde ellisi siparişi veren gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerince indirim olarak dikkate alınabilir. Sipariş verenin mükellefiyeti yoksa harcamanın tamamı merkezde kalır. Sipariş verenler, Ar-Ge indirimi ve sipariş kâğıtlarına ilişkin damga vergisi istisnası dışındaki teşvik ve destek unsurlarından yararlanamaz (md. 3/9).
Asgari kurumlar vergisine etkisi
Yurt içi asgari kurumlar vergisi (KVK 32/C) hesaplanırken, kurumlar vergisi matrahından indirim konusu yapılabilen Ar-Ge ve tasarım indirimleri asgari matrahtan düşülür (KVK 32/C-2/ç). Bu nedenle indirimin vergi tasarrufu, asgari vergi tutarıyla sınırlı kalabilir: asgari kurumlar vergisi sayfasına bakın.
%2 geçici hesap yükümlülüğü (md. 3/14)
1/1/2022'den itibaren yıllık beyannameyle yararlanılan Ar-Ge indirimi 1.000.000 TL ve üzerindeyse kurumlar vergisi mükellefleri bu tutarın %2'sini pasifte geçici hesaba aktarır; aktarılması gereken tutar yıllık bazda 20.000.000 TL ile sınırlıdır (2026'dan itibaren uygulanacak sınır için 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararına bakılmalıdır). Tutarın, geçici hesabın oluştuğu yılın sonuna kadar Türkiye'de yerleşik girişimcilere yatırım yapan girişim sermayesi yatırım fonu paylarının alınması veya girişim sermayesi yatırım ortaklıkları ya da 4691 sayılı Kanun kapsamındaki kuluçka merkezlerindeki girişimcilere sermaye olarak konulması şarttır. Aktarılmazsa, indirim konusu yapılan tutarın %20'si ilgili yılda Ar-Ge indirimine konu edilemez.
Hesaplayıcı ve denetim
Hesaplayıcı, harcamayı sizin girdiğinize göre indirimi, vergi tasarrufunu, devreden tutarı, asgari vergi etkisini ve %2 geçici hesap tutarını verir. Personel teşvikleri için Ar-Ge personeli teşvikleri, uygunluk kontrolü için denetim kontrol listesi sayfalarına bakın.
Örnek hesap
Kurumlar vergisi matrahı 10.000.000 TL olan, merkezinde 6.000.000 TL personel, 1.500.000 TL malzeme ve hizmet, 500.000 TL doğrudan Ar-Ge amortismanı ve 400.000 TL ortak kullanılan makine amortismanı (100 gün) bulunan bir şirket (asgari vergi karşılaştırmalı):
- Hesap dönemi: 2026
- Faaliyetin yürütüldüğü yer: Ar-Ge veya tasarım merkezi (md. 3/1)
- Ar-Ge personeli giderleri: brüt ücret + işveren primleri (TL): 6.000.000
- Malzeme, hizmet alımı ve diğer doğrudan giderler (TL): 1.500.000
- Yalnız Ar-Ge'de kullanılan kıymetlerin dönem amortismanı (TL): 500.000
- Başka faaliyetlerde de kullanılan makine-teçhizatın dönem amortismanı (TL): 400.000
| Sonuç | |
|---|---|
| Ar-Ge indirimiyle vergi tasarrufu | 2.010.958,90 TL |
| Bu yıl kullanılan indirim | 8.109.589,04 TL |
| Sonraki yıla devreden indirim | 0,00 TL |
| İndirimsiz ödenecek kurumlar vergisi | 2.500.000,00 TL |
| İndirimli ödenecek kurumlar vergisi | 489.041,10 TL |
| İndirime esas harcama | |
|---|---|
| Personel giderleri | 6.000.000,00 TL |
| Malzeme, hizmet ve diğer doğrudan giderler | 1.500.000,00 TL |
| Yalnız Ar-Ge'de kullanılan kıymetlerin amortismanı | 500.000,00 TL |
| Ortak kullanılan kıymetlerin amortismanı (100 gün ÷ 365 gün) | 109.589,04 TL |
| İndirime esas harcama | 8.109.589,04 TL |
| Ar-Ge ve tasarım indirimi (%100) | 8.109.589,04 TL |
| Vergi karşılaştırması | |
|---|---|
| Kurumlar vergisi matrahı (indirimsiz) | 10.000.000,00 TL |
| (−) Kullanılan Ar-Ge indirimi | 8.109.589,04 TL |
| Kurumlar vergisi matrahı (indirimli) | 1.890.410,96 TL |
| Hesaplanan kurumlar vergisi — indirimsiz (%25) | 2.500.000,00 TL |
| Hesaplanan kurumlar vergisi — indirimli | 472.602,74 TL |
| Asgari kurumlar vergisi — indirimsiz | 1.300.000,00 TL |
| Asgari kurumlar vergisi — indirimli (Ar-Ge indirimi matrahtan düşülmüş) | 489.041,10 TL |
| Ödenecek vergi — indirimsiz (hesaplanan ile asgarinin yükseği) | 2.500.000,00 TL |
| Ödenecek vergi — indirimli | 489.041,10 TL |
| Md. 3/14: %2 geçici hesap yükümlülüğü | |
|---|---|
| Yararlanılan indirim | 8.109.589,04 TL |
| Pasifte geçici hesaba aktarılacak tutar (%2) | 162.191,78 TL |
| Aktarılmazsa indirim konusu yapılamayacak tutar (%20) | 1.621.917,81 TL |
| Bunun yaklaşık vergi etkisi | 405.479,45 TL |
Örnek tutarlar yalnızca gösterim amaçlıdır; kendi rakamlarınızla hesaplamak için aşağıdaki düğmeyi kullanın.
Sık sorulan sorular
Ar-Ge indirimi gider yazmaktan farklı mı?
Evet. Harcama VUK'a göre gider yazılır veya aktifleştirilip amortisman yoluyla itfa edilir; Ar-Ge indirimi buna ek olarak, kurum kazancının tespitinde ayrıca indirim konusu yapılır.
Kazancım yetersizse indirim kaybolur mu?
Hayır. İndirim konusu yapılamayan tutar sonraki dönemlere devreder ve takip eden yıllarda her yıl belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınır (md. 3/1, 3/A-2).
Ar-Ge indirimi asgari kurumlar vergisini etkiler mi?
Evet. Kurumlar vergisi matrahından indirim konusu yapılan Ar-Ge ve tasarım indirimi, asgari kurumlar vergisi matrahından da düşülür (KVK 32/C-2/ç); ancak asgari vergi, indirim sonrasında bile hesaplanan vergiden yüksek çıkabilir.
Gelir vergisi mükellefi bu indirimden yararlanır mı?
Evet, ticari kazancın tespitinde aynı indirim uygulanır (md. 3/1, 3/A). %2 geçici hesap yükümlülüğü yalnız kurumlar vergisi mükelleflerini kapsar.