e-İrsaliye: zorunlu mükellefler, zorunlu bilgiler ve e-İrsaliye yanıtı

e-İrsaliye nedir? (IV.3)

Kâğıt ortamda düzenlenen "sevk irsaliyesi"nin elektronik belge olarak düzenlenmesi, alıcısına elektronik ortamda iletilmesi ve elektronik ortamda muhafaza ve ibraz edilmesi e-İrsaliye uygulamasının konusudur. e-İrsaliye yeni bir belge türü olmayıp sevk irsaliyesiyle aynı hukuki niteliklere sahiptir. Uygulamaya dahil olmak isteyen mükelleflerin e-Fatura uygulamasına dahil olması, e-İrsaliye düzenleyip iletebilecek hazırlığı tamamlaması ve başvuru yapması gerekir. Genel bilgi için e-İrsaliye nedir, kimler zorunlu? sayfasına da bakabilirsiniz.

Zorunlu mükellefler (IV.3.5)

Aşağıdaki mükelleflerin e-İrsaliye uygulamasına dahil olmaları ve sevk irsaliyelerini e-İrsaliye olarak düzenlemeleri, uygulama kapsamındaki mükelleflerden alacakları sevk irsaliyelerini de e-İrsaliye olarak almaları zorunludur:

1. ÖTV Kanunu'na ekli (I) sayılı listedeki malların imali, ithali, teslimi vb. nedeniyle EPDK'dan lisans (bayilik lisansı dahil) alan mükellefler,
2. ÖTV Kanunu'na ekli (III) sayılı listedeki malların imal, inşa, ithalini ve ana bayi/distribütör şeklinde pazarlamasını yapan mükellefler,
3. Maden Kanunu kapsamındaki işletme ruhsatı/sertifikası sahipleri ile sözleşmeyle maden üretim faaliyetinde bulunan mükellefler,
4. Şeker Kanunu'nda tanımlanan şekerin imalini gerçekleştiren mükellefler,
5. Demir ve çelik (GTİP 72) ile demir veya çelikten eşyaların (GTİP 73) imali, ithali veya ihracı faaliyetinde bulunan mükellefler (ticari kazançları basit usulde tespit edilenler hariç),
6. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Gübre Takip Sistemi'ne kayıtlı kullanıcılar,
7. e-Fatura uygulamasına kayıtlı olan ve brüt satış hasılatı (veya satışları ile gayrisafi iş hasılatı) 2018-2020 hesap dönemlerinde 25 milyon TL, 2021 ve sonraki hesap dönemlerinde 10 milyon TL ve üzeri olan mükellefler,
8. 5957 sayılı Kanun'a göre sebze ve meyve ticaretiyle uğraşan komisyoncu ve tüccarlar,
9. İnşaat Demiri İzleme Sistemi'ne geçiş zorunluluğu getirilen mükelleflerden brüt satış hasılatı 2024 ve sonraki hesap dönemlerinde 1 milyon TL ve üzeri olanlar (573 Sıra No'lu tebliğle eklenmiştir),
10. Gelir İdaresi'nin yazılı bildirimle (en az 3 ay süre vererek) zorunluluk getirdiği riskli mükellefler.

Hasılat eşiğini sağlayan mükellefler müteakip hesap döneminin yedinci ayı başından, sektör kriterlerini karşılayanlar ise şartın sağlandığı ayı izleyen dördüncü ayın başından itibaren e-İrsaliye'ye geçmek zorundadır (IV.3.6).

e-İrsaliyede bulunması gereken bilgiler (IV.3.3)

• Düzenlenme tarihi ve belge numarası,
• Düzenleyenin adı/soyadı, ticaret unvanı, adresi, vergi dairesi ve vergi kimlik numarası,
• Müşterinin adı/soyadı, ticaret unvanı, varsa vergi dairesi ve VKN, işyeri adresi ve farklı ise teslimat adresi,
• Taşınan malın nevi ve miktarı,
• Fiili sevk tarihi ile saat ve dakika olarak fiili sevk zamanı,
• Gelir İdaresi tarafından bilgi içeriği belirlenen karekod veya barkod (duyurulacak tarihten itibaren).

e-İrsaliye yanıtı (IV.3.4)

Kendisine e-İrsaliye düzenlenen mükellefler, isterlerse teslim aldıkları ve kabul ettikleri miktarı, kabul etmedikleri mal miktarını ve nedenini uygulama üzerinden e-İrsaliye Yanıtı ile düzenleyene iletebilir. Kısmi kabulde kabul edilmeyen malların satıcıya iadesi için, alıcı e-İrsaliye uygulamasına kayıtlıysa e-İrsaliye, kayıtlı değilse matbu kâğıt sevk irsaliyesi ayrıca düzenlenir. Düzenlenen e-İrsaliyenin alıcısının veya malların tamamının hatalı olması hâlinde alıcı e-İrsaliye Yanıtı ile reddedebilir; ancak ret işleminin malın fiili sevkinden önce yapılması gerekir. Fiili sevkten sonra gönderilen ret yanıtları hükümsüzdür ve malı taşıyan/taşıttıran tarafından yeni bir e-İrsaliye düzenlenmesi gerekir.

Zorunluluğa rağmen süresi içinde e-İrsaliye'ye geçmeyen veya e-İrsaliye düzenlenmesi gerekirken matbu irsaliye düzenleyen ya da alan mükellefler hakkında Vergi Usul Kanunu'nda öngörülen cezai hükümler uygulanır (IV.3.7).

Bu sayfa, 509 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'nin Gelir İdaresi'nin yayımladığı birleşik metnine dayanır (515, 526, 535, 550 ve 573 Sıra No'lu tebliğlerle değişik hâli; 589 Sıra No'lu tebliğle eklenen ibareler metinde işaretlidir). 589 Sıra No'lu tebliğin kendi metnini okuyamadım ve sonraki değişiklikleri ayrıca teyit etmeniz gerekir.