Son güncelleme:
SGK 4A, 4B, 4C sigortalılık türleri farkı
5510 sayılı Kanun'a göre sigortalılar üç statüde sınıflandırılır: 4/A (eski SSK, hizmet akdiyle çalışan işçiler), 4/B (eski Bağ-Kur, kendi nam ve hesabına çalışan esnaf, serbest meslek erbabı ve şirket ortakları), 4/C (eski Emekli Sandığı, kamu görevlileri/memurlar).
4 bölüm · sık sorulan sorular · kaynaklar
4/A: işçi statüsü
Bir hizmet akdine (iş sözleşmesine) bağlı olarak işveren nezdinde çalışan herkes 4/A sigortalısıdır (eski adıyla SSK). Bu sitedeki bordro hesaplayıcısı ve tazminat hesaplayıcısı 4/A sigortalıları esas alır.
4/B: esnaf, serbest meslek, şirket ortağı
Kendi nam ve hesabına bağımsız çalışan esnaf ve tacirler, serbest meslek erbabı (avukat, mali müşavir, doktor gibi) ve şirket ortakları (limited şirket ortağı, kolektif/komandit şirket ortağı, anonim şirkette yönetim kurulu üyesi olan ortak gibi) 4/B sigortalısıdır (eski adıyla Bağ-Kur). Prim, hizmet akdine değil, beyan edilen kazanç/prime esas kazanç üzerinden kendileri tarafından ödenir.
4/C: memur statüsü
Kamu kurum ve kuruluşlarında, memur statüsünde çalışanlar 4/C sigortalısıdır (eski adıyla Emekli Sandığı). Bu statü, özel sektör işçileri ve 4/B'li esnaf/şirket ortaklarından farklı emeklilik ve sosyal güvenlik kurallarına tabidir.
Pratikte neden önemli?
| 4/A | 4/B | 4/C | |
|---|---|---|---|
| Kim | İşçi (hizmet akdi) | Esnaf, serbest meslek, şirket ortağı | Memur |
| Primi kim öder | İşveren + işçi payı | Sigortalının kendisi | Kamu kurumu + kendisi |
| İşsizlik ödeneği | Var (şartlarla) | Yok | Yok (farklı güvenceler) |
| Kıdem/ihbar tazminatı (İş Kanunu) | Var (şartlarla) | Yok (iş sözleşmesi yok) | Yok (memur mevzuatı farklı) |
Bir şirket ortağı aynı zamanda o şirkette hizmet akdiyle de çalışabilir mi, hangi statüde sigortalı olacağı ortaklık payına ve yönetim yetkisine göre değişir; somut durumunuzu SGK'dan veya mali müşavirinizden teyit edin.
İlgili özelgeler: Gelir İdaresi Başkanlığı'nın bu konudaki özelgelerini özelge arşivinde arayın veya konu derlemesini inceleyin.
Sık sorulan sorular
Limited şirket ortağıyım, hem de şirkette çalışıyorum; hangi statüdeyim?
Limited şirket ortaklarının sigortalılığı genel olarak 4/B kapsamındadır; ortaklık payı, yönetim yetkisi ve fiilen çalışma biçimine göre değerlendirme değişebilir, SGK'dan teyit edin.
4/B'den 4/A'ya geçebilir miyim?
Statü, yapılan işin niteliğine (hizmet akdi var mı, bağımsız mı çalışılıyor) göre belirlenir; bir kişi zaman içinde farklı işlerde farklı statülerde sigortalı olabilir.